Brengt carnaval het samenleven in gevaar?

Premier Wilmès – die zelf van Joodse afkomst is – was in een communiqué bijzonder scherp over de Joodse karikaturen in de carnavalsstoet van Aalst. “Het gebruik van referenties en stereotypen die gemeenschappen en bevolkingsgroepen stigmatiseren op basis van hun afkomst, leidt tot verdeeldheid. Het brengt het samenleven in gevaar”, aldus Wilmès. Zij sprak echter niet uit eigen naam, maar uit naam van de federale regering, vermits de twee vicepremiers, Koen Geens en Alexander De Croo, hun zegen hadden gegeven over deze tekst. Jan Jambon vond dat een vorm van censuur en Gwendolyn Rutten nodigde de premier uit om eens in Aalst te komen kijken alvorens zulke zware uitspraken te doen.

Zoals te verwachten waren de reacties op de Joodse karikaturen op de sociale media bijzonder giftig en ging ons land, na de stoet van gisteren, internationaal over de tongen. Aan Vlaamse kant is er geen enkele politicus die officieel wil reageren. In Wallonië daarentegen, grijpt met het carnaval aan om de communautaire verschillen uit te vergroten. Magnette noemt het een vrijgeleide geven aan haat en minachting. Co-voorzitster van Ecolo, Rajae Maouane, spreekt over een bezoedeling van onze tradities en dat onze folklore beter is dan deze vulgaire anti-semitische stereoptypen. De meest extreme reactie komt echter van Ahmed Laaouj – de fractieleider van de PS – die de minister van Justitie oproept om actie te ondernemen.

Aalst carnaval wordt gebruikt om een politiek statement te maken. Het gaat ten slotte ook over een N-VA-burgemeester van Aalst Christoph D’Haese en N-VA’ers als Ben Weyts en Theo Francken die Aalst carnaval verdedigd hebben en die de reactie van Wilmès buiten proportie vinden. Al kon Wilmès bijna niet anders dan – in naam van België – afstand te nemen van Aalst, om ons zitje in de VN-veiligheidsraad nog enige geloofwaardigheid te geven. We kunnen moeilijk andere landen wijzen op de schendingen van mensenrechten, als we zelf als land met een perceptieprobleem zitten rond anti-semitisme.

Hoewel het communiqué van Wilmès wellicht in de eerste plaats voor buitenlandse doeleinden werd verspreid, worden haar uitspraken opgepikt voor een Belgische discussie. Zelfs binnen de eigen partijen leidt het tot spanningen. Gwendolyn Rutten nodigt de premier uit om naar Aalst te komen en viert er lustig op los, terwijl haar partij-genoot Alexander De Croo de woorden van Wilmès onderschrijft. En ook binnen N-VA lijken de Vlaamse neuzen niet in de zelfde richting te wijzen. De Wever veroordeelde vorig jaar nog heel fel de Aalsterse grappen rond de Joden, maar reageert nu niet, wegens op ski-verlof.

Aan het eind van de rit wordt de misplaatste humor van Aalst een discussie over de vrije meningsuiting waarbij je links tegen rechts hebt. Je kan je de vraag stellen of het recht op een vrije mening synoniem moet staan met provoceren.